Voedselveiligheid bij BBQ: Kruisbesmetting, Bewaren en Veilig Grillen
Een geslaagde BBQ draait om meer dan smaak alleen. Door rauw en gaar eten te scheiden, gekoelde producten koud te houden en zorgvuldig te garen, verklein je de kans op een voedselinfectie. Deze gids geeft praktische aandachtspunten voor voorbereiden, grillen en het bewaren van restjes, gebaseerd op consumentenadviezen van het Voedingscentrum.
Wat is kruisbesmetting en hoe voorkom je het bij het grillen?
Kruisbesmetting ontstaat wanneer ziekteverwekkers van rauw vlees of rauwe vis op gaar eten of andere producten terechtkomen. Dat kan via handen, gereedschap, schalen of uitlekkend vocht.
- Gebruik aparte schalen en snijplanken voor rauwe producten en eten dat direct gegeten wordt.
- Leg gaar vlees nooit terug op de rauwvleesschaal. Pak een schone schaal.
- Gebruik schoon gereedschap voor gaar eten. Gebruik daarvoor niet zonder schoonmaken dezelfde tang waarmee je rauw vlees hebt vastgepakt.
- Was je handen na contact met rauw vlees of rauwe vis en voordat je salades, brood of ander eetklaar voedsel aanraakt.
- Voorkom contact met rauw vleessap. Houd rauwe producten afgedekt en gescheiden van salades, sauzen en andere producten die je niet meer verhit.
Hoe houd je vlees, vis en salades gekoeld?
Stel de koelkast in op 4 °C. Houd producten die gekoeld moeten worden in de koelkast tot je ze nodig hebt. Haal bij de BBQ kleine hoeveelheden naar buiten om direct te bereiden of te eten en vul aan vanuit de koeling.
Het Voedingscentrum adviseert bederfelijke producten weg te gooien wanneer ze langer dan twee uur buiten de koelkast hebben gestaan. Zie dat niet als een reden om eten twee uur in de zon te laten liggen: houd het zo kort mogelijk buiten de koeling, zeker bij warm weer.
Houd rauwe en bereide producten ook in de koelkast gescheiden en zorg dat rauw vleessap niet op andere levensmiddelen kan lekken.
Welke gaarheid is veilig bij de BBQ?
Niet alleen de diersoort, maar ook de vorm en bewerking van het vlees zijn belangrijk. De algemene uitspraak dat rundvlees bij een lagere temperatuur veilig is, is daarom te ruim.
Hele stukken vlees zijn iets anders dan gehakt en bewerkt vlees
Het Voedingscentrum geeft aan dat vlees uit één stuk van rund of varken, zoals biefstuk of varkenshaas, rosé gegeten kan worden, maar dat doorbakken de veiligste keuze blijft. Pas dit niet automatisch toe op ieder product dat van rund of varken is gemaakt.
Voor zwangeren, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verminderde weerstand is rauw of rosé vlees geen geschikte keuze. Gaar vlees voor deze groepen door en door.
Voor bewerkt vlees, zoals gehakt, hamburgers, worst, spiesjes en gemarineerd of gesneden vlees, luidt het advies om te controleren of het volledig is gegaard. Gaar kip eveneens door en door en volg eventuele bereidingsinstructies op de verpakking.
Bruin van buiten is geen veiligheidscontrole
Een donkere korst of mooie grillstrepen vertellen niet hoe warm het midden is geworden. Gebruik een voedselthermometer en beoordeel de bereiding niet uitsluitend op de buitenkant.
Meet in het midden van het stuk vlees en plaats het meetpunt niet tegen een bot. Maak de meetsonde schoon vóór en na gebruik en tussen metingen aan rauw en gaar voedsel. Lees de uitleg over de kerntemperatuur correct meten. Een temperatuuradvies hoort bij het specifieke product en de bereidingswijze; maak van één getal geen universele veiligheidsregel voor alle vleessoorten en bereidingen.
De productgidsen geven verdere uitleg over kerntemperatuur bij kip, kerntemperatuur bij rundvlees, kerntemperatuur bij varkensvlees en kerntemperatuur bij lam. Houd daarbij het onderscheid tussen gewenste gaarheid en voedselveiligheid in gedachten.
Hoe bewaar en verwarm je BBQ-restjes?
Laat restjes snel afkoelen en zet ze binnen twee uur in de koelkast. Wacht niet tot het einde van een lange BBQ-avond. Bewaar ze in een goed afgesloten bakje bij 4 °C en eet ze binnen twee dagen op.
Verhit restjes bij opnieuw opwarmen door en door tot ze stomend heet zijn. Schep of keer ze om zodat ze gelijkmatig verhit worden. Opnieuw verhitten is geen vervanging voor goed koelen en bewaren. Warm alleen de portie op die je nodig hebt, doe dit één keer en gooi weg wat daarna overblijft.
| Moment | Praktische aanpak |
|---|---|
| Voor en tijdens de BBQ | Koelkast op 4 °C. Haal kleine hoeveelheden naar buiten en gebruik ze direct. |
| Bederfelijk eten buiten de koelkast | Houd de tijd zo kort mogelijk. Gooi het weg als het langer dan twee uur buiten de koelkast heeft gestaan. |
| Restjes na de bereiding | Snel laten afkoelen en binnen twee uur afgedekt in de koelkast zetten. |
| Restjes in de koelkast | Goed afgesloten bewaren bij 4 °C en binnen twee dagen opeten. |
| Opnieuw verhitten | Eenmaal door en door tot stomend heet; zorg voor gelijkmatige verhitting en gooi daarna overgebleven restjes weg. |
De belangrijkste aandachtspunten
- Houd rauw vlees en rauwe vis gescheiden van gaar en eetklaar voedsel.
- Gebruik schone handen, schalen en gereedschappen.
- Houd gekoelde producten op 4 °C en haal alleen kleine porties naar buiten.
- Maak onderscheid tussen hele stukken vlees en gehakt of bewerkt vlees; kies voor kwetsbare groepen altijd door en door gegaard vlees.
- Gebruik een schone thermometer; een bruine korst bewijst geen veilige gaarheid.
- Koel restjes snel, bewaar ze correct en warm ze eenmaal grondig op.
Bronnen en verder lezen
De bovenstaande bewaar- en bereidingsadviezen sluiten aan bij deze consumentenvoorlichting van het Voedingscentrum: